Kv, part 1 · Abhidhamma Pitaka – Pāli · Verses Across
Buddhism · Abhidhamma Pitaka (Pāli only)
Kv, part 1Puggalakathā
18
Buddhism · Abhidhamma Pitaka (Pāli only)
Kv, part 1
Puggalakathā
PāliPali
Pāli only: every English translation of the Abhidhamma is still under copyright, so no English can be shown yet. A free translation will be added if one becomes available.
1. Anulomapaccanīka Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṁ vattabbe.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā. Anulomapañcakaṁ.
Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṁ vattabbe.
Ājānāhi paṭikammaṁ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā. Paṭikammacatukkaṁ.
Tvañce pana maññasi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṁ paṭijānantaṁ hevaṁ niggahetabbe. Atha taṁ niggaṇhāma. Suniggahito ca hosi.
Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Niggahacatukkaṁ.
Ese ce dunniggahite hevamevaṁ tattha dakkha. Vattabbe kho— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena”, no ca vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. No ca mayaṁ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṁ paṭijānantā hevaṁ niggahetabbā. Atha maṁ niggaṇhāsi. Dunniggahitā ca homa.
Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Upanayanacatukkaṁ.
Na hevaṁ niggahetabbe. Tena hi yaṁ niggaṇhāsi— “hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṁ tattha vadesi— ‘vattabbe kho— puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe— yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme. Sukatā paṭipādanāti. Niggamanacatukkaṁ. Paṭhamo niggaho.
2. Paccanīkānuloma
Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṁ vattabbe.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā. Paccanīkapañcakaṁ.
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Na hevaṁ vattabbe.
Ājānāhi paṭikammaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā. Paṭikammacatukkaṁ.
Tvañce pana maññasi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti, tena tava tattha hetāya paṭiññāya hevaṁ paṭijānantaṁ hevaṁ niggahetabbe. Atha taṁ niggaṇhāma, suniggahito ca hosi.
Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Niggahacatukkaṁ.
Ese ce dunniggahite hevamevaṁ tattha dakkha. Vattabbe kho— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena”, no ca vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. No ca mayaṁ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṁ paṭijānantā hevaṁ niggahetabbā. Atha maṁ niggaṇhāsi, dunniggahitā ca homa.
Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Upanayanacatukkaṁ.
Na hevaṁ niggahetabbe. Tena hi yaṁ niggaṇhāsi— “hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’ti. Yaṁ tattha vadesi— ‘vattabbe kho— puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, no ca vattabbe— yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā. Tena hi ye kate niggahe se niggahe dukkaṭe. Sukate paṭikamme, sukatā paṭipādanāti. Niggamanacatukkaṁ. Dutiyo niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbattha puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Tatiyo niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbadā puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Catuttho niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbesu puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Pañcamo niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbattha puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Chaṭṭho niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbadā puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Sattamo niggaho.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘sabbesu puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā …pe…. Aṭṭhakaniggaho.
Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena …pe… sotadhātu ca upalabbhati … ghānadhātu ca upalabbhati … jivhādhātu ca upalabbhati … kāyadhātu ca upalabbhati … rūpadhātu ca upalabbhati … saddadhātu ca upalabbhati … gandhadhātu ca upalabbhati … rasadhātu ca upalabbhati … phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati … cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati … sotaviññāṇadhātu ca upalabbhati … ghānaviññāṇadhātu ca upalabbhati … jivhāviññāṇadhātu ca upalabbhati … kāyaviññāṇadhātu ca upalabbhati … manodhātu ca upalabbhati … manoviññāṇadhātu ca upalabbhati … dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena …pe….
Cakkhudhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena …pe… kāyadhātu ca upalabbhati …pe… rūpadhātu ca upalabbhati …pe… phoṭṭhabbadhātu ca upalabbhati …pe… cakkhuviññāṇadhātu ca upalabbhati …pe… manoviññāṇadhātu ca upalabbhati …pe… dhammadhātu ca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena …pe….
No ce pana vattabbe— “aññaṁ aññātāvindriyaṁ añño puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “aññātāvindriyaṁ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṁ aññātāvindriyaṁ aññaṁ aññindriyaṁ, vuttaṁ bhagavatā— ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘aññātāvindriyaṁ upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, aññaṁ aññātāvindriyaṁ aññaṁ aññindriyaṁ, vuttaṁ bhagavatā— atthi puggalo attahitāya paṭipanno, aññātāvindriyañca upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘aññaṁ aññātāvindriyaṁ añño puggalo’”ti micchā …pe…. Opammasaṁsandanaṁ.
Catukkanayasaṁsandana
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Rūpaṁ puggaloti? Na hevaṁ vattabbe.
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “rūpaṁ puggalo”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘rūpaṁ puggalo’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “rūpaṁ puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘rūpaṁ puggalo’”ti micchā …pe….
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “puggalasmiṁ rūpan”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ rūpan’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “puggalasmiṁ rūpan”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ rūpan’”ti micchā …pe….
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “puggalasmiṁ viññāṇan”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ viññāṇan’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “puggalasmiṁ viññāṇan”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ viññāṇan’”ti micchā …pe….
Ājānāhi niggahaṁ. Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe— “puggalasmiṁ aññātāvindriyan”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ aññātāvindriyan’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “puggalasmiṁ aññātāvindriyan”ti, no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ aññātāvindriyan’”ti micchā …pe….
Ājānāhi paṭikammaṁ. Hañci vuttaṁ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe— “rūpaṁ puggalo”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘vuttaṁ bhagavatā— atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe— ‘rūpaṁ puggaloti’” micchā.
No ce pana vattabbe— “rūpaṁ puggalo”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṁ bhagavatā— ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘vuttaṁ bhagavatā— atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe— ‘rūpaṁ puggalo’”ti micchā …pe….
Ājānāhi paṭikammaṁ. Hañci vuttaṁ bhagavatā— “atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe— “puggalasmiṁ viññāṇan”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘vuttaṁ bhagavatā— atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ viññāṇan’”ti micchā.
No ce pana vattabbe— “puggalasmiṁ viññāṇan”ti, no ca vata re vattabbe— “vuttaṁ bhagavatā— ‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti. Yaṁ tattha vadesi— “vattabbe kho— ‘vuttaṁ bhagavatā— atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe— ‘puggalasmiṁ viññāṇan’”ti micchā …pe….
Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, evamevaṁ na rūpaṁ rūpavā, yassa rūpaṁ so rūpavāti? Yathā na nigaḷo negaḷiko, yassa nigaḷo so negaḷiko, añño nigaḷo añño negaḷiko, evamevaṁ na rūpaṁ rūpavā, yassa rūpaṁ so rūpavā, aññaṁ rūpaṁ añño rūpavāti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu yo passati yaṁ passati yena passati, so passati taṁ passati tena passatīti? Āmantā. Hañci yo passati yaṁ passati yena passati, so passati taṁ passati tena passati; tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu yo suṇāti …pe… yo ghāyati … yo sāyati … yo phusati … yo vijānāti yaṁ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṁ vijānāti tena vijānātīti? Āmantā. Hañci yo vijānāti yaṁ vijānāti yena vijānāti, so vijānāti taṁ vijānāti tena vijānāti; tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na passati yaṁ na passati yena na passati, so na passati taṁ na passati tena na passatīti? Āmantā. Hañci yo na passati yaṁ na passati yena na passati, so na passati taṁ na passati tena na passati; no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Nanu yo na suṇāti …pe… yo na ghāyati … yo na sāyati … yo na phusati … yo na vijānāti yaṁ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṁ na vijānāti tena na vijānātīti? Āmantā. Hañci yo na vijānāti yaṁ na vijānāti yena na vijānāti, so na vijānāti taṁ na vijānāti tena na vijānāti; no ca vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ kattā kāretā vipākapaṭisaṁvedī upalabbhatīti? Āmantā. So ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṁvedentīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
So ca añño ca karonti, so ca añño ca paṭisaṁvedentīti? Āmantā. Sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhanti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ kattā kāretā vipākapaṭisaṁvedī upalabbhatīti? Āmantā. Neva so karoti na so paṭisaṁvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṁvedetīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Neva so karoti na so paṭisaṁvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṁvedetīti? Āmantā. Asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhanti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Kalyāṇapāpakāni kammāni upalabbhantīti, kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ kattā kāretā vipākapaṭisaṁvedī upalabbhatīti? Āmantā. So karoti so paṭisaṁvedeti, añño karoti añño paṭisaṁvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṁvedenti, neva so karoti na so paṭisaṁvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṁvedetīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
So karoti so paṭisaṁvedeti, añño karoti añño paṭisaṁvedeti, so ca añño ca karonti so ca añño ca paṭisaṁvedenti, neva so karoti na so paṭisaṁvedeti, na añño karoti na añño paṭisaṁvedetīti? Āmantā. Sayaṅkataṁ sukhadukkhaṁ, paraṅkataṁ sukhadukkhaṁ, sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhaṁ, asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhanti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Kammaṁ atthīti? Āmantā. Kammakārako atthīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Atthi koci iddhiṁ vikubbatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo iddhiṁ vikubbati, sveva puggalo? Yo iddhiṁ na vikubbati, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Yo dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti …pe… yo paracittaṁ vijānāti … yo pubbenivāsaṁ anussarati … yo dibbena cakkhunā rūpaṁ passati … yo āsavānaṁ khayaṁ sacchikaroti, sveva puggalo? Yo āsavānaṁ khayaṁ na sacchikaroti, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe…. Abhiññānuyogo.
Ñātakānuyogādi
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu mātā atthīti? Āmantā. Hañci mātā atthi, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na mātā hutvā mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe… atthi koci na pitā hutvā …pe… na bhātā hutvā … na bhaginī hutvā … na khattiyo hutvā … na brāhmaṇo hutvā … na vesso hutvā … na suddo hutvā … na gahaṭṭho hutvā … na pabbajito hutvā … na devo hutvā … na manusso hutvā manusso hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Mātā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci mātā hutvā na mātā hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci na sotāpanno hutvā sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Atthi koci na sakadāgāmī hutvā … na anāgāmī hutvā … na arahā hutvā … na ubhatobhāgavimutto hutvā … na paññāvimutto hutvā … na kāyasakkhi hutvā … na diṭṭhippatto hutvā … na saddhāvimutto hutvā … na dhammānusārī hutvā … na saddhānusārī hutvā saddhānusārī hotīti? Āmantā. Atthi koci na puggalo hutvā puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Sotāpanno atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Atthi koci sotāpanno hutvā na sotāpanno hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Atthi koci sakadāgāmī hutvā … anāgāmī hutvā na anāgāmī hotīti? Āmantā. Atthi koci puggalo hutvā na puggalo hotīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Saṅghānuyoga
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti? Āmantā. Hañci cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthi, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā atthīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Cattāro purisayugā aṭṭha purisapuggalā buddhapātubhāvā pātubhavantīti? Āmantā. Puggalo buddhapātubhāvā pātubhavatīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatīti? Āmantā. Puggalo asaṅkhatoti? Na hevaṁ vattabbe …pe… vuttaṁ bhagavatā— “tīṇimāni, bhikkhave, asaṅkhatassa asaṅkhatalakkhaṇāni. Asaṅkhatānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitānaṁ aññathattaṁ paññāyatī”ti. Puggalassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati; tena hi puggalo asaṅkhatoti.
Parinibbuto puggalo atthatthamhi, natthatthamhīti? Atthatthamhīti. Parinibbuto puggalo sassatoti? Na hevaṁ vattabbe …pe… natthatthamhīti. Parinibbuto puggalo ucchinnoti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Atthi koci sukhaṁ vedanaṁ vediyamāno “sukhaṁ vedanaṁ vediyāmī”ti pajānātīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo sukhaṁ vedanaṁ vediyamāno “sukhaṁ vedanaṁ vediyāmī”ti pajānāti, sveva puggalo; yo sukhaṁ vedanaṁ vediyamāno “sukhaṁ vedanaṁ vediyāmī”ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Yo dukkhaṁ vedanaṁ vediyamāno …pe… yo adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyamāno “adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyāmī”ti pajānāti, sveva puggalo; yo adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyamāno “adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyāmī”ti na pajānāti, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci kāye kāyānupassī viharati, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Na vattabbaṁ— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti? Āmantā. Nanu atthi koci vedanāsu …pe… citte … dhammesu dhammānupassī viharatīti? Āmantā. Hañci atthi koci dhammesu dhammānupassī viharati, tena vata re vattabbe— “puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Yo kāye kāyānupassī viharati, sveva puggalo; yo na kāye kāyānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Yo vedanāsu …pe… citte … dhammesu dhammānupassī viharati, sveva puggalo; yo na dhammesu dhammānupassī viharati, na so puggaloti? Na hevaṁ vattabbe …pe….
Atthi koci kāye kāyānupassī viharatīti katvā tena ca kāraṇena puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti? Āmantā. Añño kāyo, añño kāye kāyānupassī viharatīti? Na hevaṁ vattabbe …pe… aññā vedanā … aññaṁ cittaṁ … aññe dhammā, añño dhammesu dhammānupassī viharatīti? Na hevaṁ vattabbe …pe….